Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami Oddział w Szczecinie
Przekaż 1% podatku, kliknij tutaj

Ptaki i nietoperze

Ilustracja  1 : Wróbel. (http://fotoforum.gazeta.pl/)

Poruszając się codziennie ulicami miasta spotykamy się z dużą ilością zwierząt. Przechodzimy koło nich nie zdając sobie czasem sprawy, że mogą być one gatunkiem chronionym, niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania ekosystemu miejskiego. Wróbel, kawka, jerzyk, jaskółka oknówka, a także kilka gatunków nietoperzy mieszka obok nas, jednak ich byt jest zagrożony przez działania człowieka...

W miastach żyją ptaki, które bezpośrednio są związane z budynkami, gdyż wykorzystują je jako miejsca do gniazdowania, a nie potrafią budować ich gdzie indziej, np.: na drzewach. Należą do nich: jerzyk, jaskółka oknówka, wróbel. Dodatkowo z naszych budynków korzystają kawki, gołębie miejskie. Oprócz ptaków wszelkie szczeliny mieszkalne – np. szpary pod parapetami, między wielkimi płytami, za rynnami – mogą być zajmowane przez nietoperze.

Ilustracja 2: Jerzyk (http://fotoforum.gazeta.pl/)

Ilustracja 3: Kawka zasiedlająca budynek. (http://www.debno.pl)     

CO ROBIĄ W MIEŚCIE NIETOPERZE I PTAKI

Nietoperze i ptaki są naszymi sprzymierzeńcami w walce z uciążliwymi insektami. Zjadają ogromne ilości komarów, meszek, szkodników roślin. Pojedynczy jerzyk chwyta dziennie ok. 20 000 owadów latających, natomiast jeden nietoperz w ciągu nocy łapie ich ok. 2 000-3 000. W związku z powyższymi wyliczeniami w ciągu doby jeden nietoperz i jeden jerzyk oczyszczają nasze otoczenie z ok. 23 000 owadów! Jeden jerzyk w ciągu sezonu lęgowego złapie ich ok. 2,5 miliona. Natomiast kolonia 500 nietoperzy (nocków dużych) bytująca np. na jakimś strychu, w ciągu lata zje ok. 2 ton owadów.

ZAGROŻENIE DLA PTAKÓW I NIETOPERZY WYNIKAJĄCE Z DZIAŁALNOŚCI CZŁOWIEKA

Ilustracja  4 : Wróbel przy gnieździe, które zostało potem zniszczone przez wykonawcę (http://stop.eko.org.pl/)

Życie ptaków i nietoperzy w mieście jest ściśle związane z budynkami. Wszelkie remonty, modernizacje mogą stanowić duże zagrożenie dla ich życia. Termomodernizacja budynków jest to przedsięwzięcie mające na celu zmniejszenie zapotrzebowania i zużycia energii cieplnej w danym obiekcie budowlanym. Obejmuje zmiany zarówno w systemach ogrzewania i wentylacji, jak i strukturze budynku oraz instalacjach doprowadzających ciepłą wodę.

Niestety często dzieje się tak, że przeprowadzana jest  termomodernizacja budynku bez wcześniejszej inwentaryzacji pod kątem zwierząt, które mogą to miejsce zamieszkiwać. Popełnianym błędem jest również  wykonywanie prac budowlanych w okresie rozrodczym zwierząt – wiosną i latem.

Ilustracja 5: Zakratowane wejście do gniazda gołębia z pisklętami. (http://stop.eko.org.pl/)

W ostateczności młode giną zamurowane, zamykane, okratowane, rodzice nie mogą ich karmić, więc śmierć jest długa i odbywa się w strasznych męczarniach. Nieprawidłowe ocieplanie skutkuje również śmiercią dorosłych  ptaków (zamurowanie, obijanie się o rusztowania, dobijanie się do zamkniętych wlotów). Niebezpieczny jest również efekt skumulowania kilku małych remontów.

JAK POMAGAĆ?

Chcąc ograniczyć ilość owadów w miastach, powinnyśmy chronić nietoperze i ptaki. Również jest to nasz obowiązek wynikający z ustawy. Widząc remont budynku powinnyśmy sprawdzić czy żadnemu zwierzęciu nie zagraża niebezpieczeństwo, czy siedliska nie są niszczone, ptaki i nietoperze zabijane. Jeżeli taka sytuacja ma miejsce, zgłośmy to do Straży Miejskiej, Policji, Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego, Wydziału Ochrony Środowiska. Pamiętajmy, że dotyczy to nie tylko budynków zarządzanych przez wspólnoty mieszkaniowe, ale także prywatnych domów.

Ilustracja  6 : Kolonia nocków. (http://www.gdos.gov.pl/)

Prawidłowo przeprowadzony remont budynków powinien być poprzedzony jego inwentaryzacją pod kątem bytujących zwierząt. Najlepszym rozwiązaniem jest ocena specjalistów od ptaków i nietoperzy, czyli ornitologa i chiropterologa, którzy wydadzą wiarygodną opinię. Wykonywać powinno się remonty poza okresem rozrodu. W przypadku nietoperzy nie przenosić ich także w trakcie zimowania. Nie należy używać toksycznych środków konserwacji drewna,a także mieć na uwadze, że niektóre zmiany w środowisku mogą wpłynąć również negatywnie na obecność populacji - czyli. np.: wycinka drzew.

Ilustracja 7: Budka dla nietoparze zawieszona na budynku. (http://forumjurajskie.pl/)

Można pomagać ptakom i nietoperzom poprzez wieszanie budek lęgowych, przystosowanych dla poszczególnych gatunków. Musimy pamiętać, że w przypadku jerzyka i nietoperza muszą się one znajdować na budynku – zwierzęta nie będą korzystały z domków zawieszonych na drzewie.

OPINIE MINISTERSTWA ŚRODOWISKA I GDOŚ DOTYCZĄCE KRATOWANIA OTWORÓW STROPODACHÓW

Ilustracja 8: Wróble gnieżdżą się w przestrzeni stropodachu. Wchodzą do niego przez otwory wentylacyjne. Chętnie tworzą kolonie. W jednym miejscu może się gnieździć wiele par. (http://stop.eko.org.pl/ )

Stropodach, w którym kiedykolwiek przebywały ptaki, w świetle przepisów prawa jest siedliskiem ptaków. Zgodnie z opinią Ministerstwa Środowiska oraz Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska (GDOŚ ) zakratowanie czy inny sposób zamknięcia otworów takiego stropodachu, nawet poza sezonem lęgowym, jest niszczeniem siedlisk ptaków. Ustawa o ochronie przyrody z dn. 16 kwietnia 2004 (Dz. U. 2009 nr 151, poz. 1220 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 12 października 2011 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. 2011 nr 237 poz. 1419) wprowadzają zakaz niszczenia siedlisk zwierząt dziko żyjących. Stropodachy stanowią siedliska wielu gatunków ptaków, w tym podstawowe siedlisko jerzyka, gatunku ściśle chronionego. Niemal z każdego stropodachu korzystają, lub kiedykolwiek korzystały ptaki. Jakiekolwiek zamykanie otworów wentylacyjnych takiego stropodachu jest niszczeniem siedlisk ptaków, dlatego zgodnie z prawem otwory wentylacyjne takiego stropodachu nie mogą być zakratowane bez zgody Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, nawet po sezonie lęgowym. Jeśli widzimy sytuację okratowania otworów wentylacyjnych stropodachów zwróćmy się pismo do inwestora z pytaniem o zezwolenie, i że bez niego działa w sposób bezprawny. jeśli nie ma zezwolenia RDOŚ, to działa niezgodnie z prawem. Nie zapomnijmy o tej sytuacji poinformować RDOŚ.

Ilustracja 9: Wróbel zasiedlający budkę zamontowaną na budynku.

Siedliska takie jak szczeliny elewacji nie mogą być oczywiście zachowane w remontowanym budynku. Inwestor niszcząc te siedliska w czasie remontu jest zobligowany do kompensacji przyrodniczej, którą powinna mu
wyznaczyć RDOŚ. Zamykanie otworów wentylacyjnych stropodachów nie jest wymagane przez prawo budowlane.

Prawo budowlane wymaga kratowania jedynie przewodów będących częścią systemu wentylacji lub klimatyzacji budynku (typu wentylacji mieszkań i innych użytkowanych pomieszczeń). Jest korzystne dla bezpieczeństwa ludzi i ptaków, ponieważ zakratowanie przewodów kominowych uniemożliwia ptakom wpadnięcie do nich (co może się skończyć śmiercią) lub zatkanie ich gniazdem. Otwory wentylacyjne stropodachu nie należą do kategorii otworów, które prawo budowlane nakazuje kratować lub zabezpieczać w inny sposób przed dostępem ptaków.

 

WYMAGANE ZEZWOLENIA NA NISZCZENIE SIEDLISK I PŁOSZENIE PTAKÓW W CZASIE REMONTÓW  BUDYNKÓW

Na ewentualne zakratowanie otworów stropodachu zgodę musi wydać RDOŚ. Oczywiście nie ma możliwości uzyskania zgody na zniszczenie siedlisk poprzez zakratowanie otworów wentylacyjnych stropodachu, w którym aktualnie gniazdują ptaki. Jeśli ptaki gniazdują w stropodachu, to zakratowanie otworów może mieć miejsce dopiero po jego opuszczeniu przez nie stropodachu. Na zakratowanie otworów stropodachu lub ocieplenie stropodachu w czasie, gdy są tam ptaki, potrzebna byłaby zgoda odpowiedniego organu na zabicie ptaków. W przypadku, gdy zachodzi obawa, że w trakcie remontu będą płoszone ptaki gniazdujące w budynku, inwestor powinien się zwrócić do GDOŚ o zgodę na płoszenie. Zgodę na niszczenie siedlisk wydaje RDOŚ, a GDOŚ na płoszenie ptaków.

CO ZROBIĆ Z OTWORAMI WENTYLACYJNYMI STROPODACHU?

Jeśli inwestor/mieszkańcy/wykonawca upierają się, że stropodach należy zakratować, można zaproponować im rozwiązanie pośrednie, pozwalające wyeliminować ze stropodachu duże, brudzące ptaki (gołębie). Wystarczy zmniejszyć otwory wentylacyjne. Należy pozostawić drożne otwory o średnicy 5-8 cm. Umożliwi to korzystanie ze stropodachu objętym ścisłą ochroną gatunkom niebrudzących otoczenia ptaków, takich jak jerzyk, czy wróbel. Udostępnianie dla ptaków otworów wentylacyjnych stropodachów zaleca również Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, często dofinansowujący termomodernizacje.

Tekst: A.Radek
Korekta: J. Pietniczka

Strona używa informacji zapisanych za pomocą cookies.

Chcielibyśmy zapisać na Twoim komputerze anonimowy plik cookie, który pozwoli nam zliczać Twoje odwiedziny na stronie.
Czy wyrażasz na to zgodę?

Więcej o plikach cookie